Έφυγε ο Τζο Φάρμαν που ανακάλυψε την τρύπα του όζοντος

Έφυγε ο Τζο Φάρμαν που ανακάλυψε την τρύπα του όζοντος

Σε ηλικία 82 ετών έφυγε ο γεωφυσικός Τζο Φάρμαν ο οποίος το 1985 μαζί με τους Μπράιν Γκάρντινερ και Τζον Σάκλιν επιβεβαίωσε το εφιαλτικό σενάριο πολλών επιστημόνων, πως οι χλωροφθοράνθρακες (CFC) οι οποίοι μέχρι τότε χρησιμοποιούνταν ευρέως σε καταψύκτες, σε σπρέι και ως διαλύτες, μειώνουν την συγκέντρωση του όζοντος στην ατμόσφαιρα.

ferman_left

από αριστερά: Τζο Φάρμαν, Μπράιν Γκάρντινερ, Τζον Σάκλιν

o3

Οι χλωροφθοράνθρακες (CFC), όπως δείχνει και το όνομά του, περιέχουν χλώριο, το οποίο είναι ιδιαίτερα καταστροφικό για το όζον. Ενδεικτικά, 1 μόριο χλωρίου καταστρέφει μέχρι και 100.000 μόρια όζοντος πριν την αδρανοποίησή του. Μια ερευνητική ομάδα του Εργαστηρίου Φωτοχημείας και Χημικής Κινητικής του Πανεπιστημίου της Κρήτη το 2009 σε συνεργασία με άλλα 61 ευρωπαϊκά ιδρύματα, εξηγεί τη διαδικασία με την οποία οι χλωροφθοράνθρακες καταστρέφουν το όζον:

  • Οι CFC έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής, έτσι μεταφέρονται από την τροπόσφαιρα στην ατμόσφαιρα πριν αδρανοποιηθούν.
  • Εκεί, παρουσία της υπεριώδους ηλιακής ακτινοβολίας, διασπώνται ελευθερώνοντας άτομα χλωρίου.
  • Τα άτομα χλωρίου λειτουργούν ως καταλύτες, επιταχύνοντας την καταστροφή της στοιβάδας του όζοντος.

Το όζον στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας είναι ιδιαίτερα χρήσιμο, καθώς απορροφάει τις υπεριώδεις ηλιακές ακτινοβολίες. Οι υπεριώδεις ηλιακές ακτινοβολίες αποτελούν το 10% της συνολικής ηλιακής ακτινοβολίας που φτάνει στη Γη. Χωρίζεται σε τρία είδη, τη UV-A, τη UV-B και την πιο επικίνδυνη, την UV-C. Η τελευταία είναι αυτή που απορροφάται από το όζον στη στρατόσφαιρα. Η UV-C, λοιπόν, είναι η πιο επικίνδυνη υπεριώδης ακτινοβολία, καθώς:

  • Αποτελεί τη βασικότερη αιτία για το μελάνωμα, μια μορφή θανατηφόρου καρκίνου του δέρματος. Στην Αυστραλία, όπου η υπεριώδης ακτινοβολία είναι 15% περισσότερη από την Ευρώπη, εκτιμάται πως το 2011 οι περιπτώσεις μελανώματος θα είναι αυξημένες κατά 23% για τις γυναίκες και 28% για τους άντρες σε σχέση με το 2002.
  • Επίσης, η ακτινοβολία UV-C αποτελεί αιτία του καταρράκτη, καθώς είναι αρκετά ισχυρή ώστε να περάσει μέσα από τον αμφιβληστροειδή του ματιού.
  • Τελευταία, και ενδεχομένως η κυριότερη επίδραση της UV-C στους ζωντανούς οργανισμούς είναι η μετάλλαξη του DNA τους. Μάλιστα, είναι τόσο ισχυρή που οι επιστήμονες τη χρησιμοποιούν σε εργαστήρια και υπό κατάλληλες συνθήκες για να επιτύχουν μεταλλάξεις γονιδίων. Πιο συγκεκριμένα, η UV-C αλλοιώνει το DNA σε τέτοιο βαθμό ώστε αυτό σταδιακά να χάνει την ιδιότητά του να διαιρείται και να πολλαπλασιάζεται.

Ο Φάρμαν είχε ακόμη πολύ σημαντική δράση στην προώθηση της σοβαρότητας του φαινομένου του θερμοκηπίου τόσο σε επιστημονικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο, αφού πίεσε για μόνιμες πολιτικές λύσεις, για τον περιορισμό των εκπομπών του διοξείδιου του άνθρακα, ενώ βραβεύτηκε για πολλές ακόμη περιβαλλοντολογικές δράσεις.

Sotiris Sakaretsios for TechIT

0 comments
Κατασκευή Ιστοσελίδων WEBTEC